Dernek İktisadi İşletmesi

DERNEK İKTİSADİ İŞLETMESİ NASIL KURULUR

Dernek iktisadi işletme kurulabilmesi için ilk önce dernek tüzüğünde iktisadi işletme kurulabileceğini belirtir bir hüküm yer almalıdır. Tüzükte buna benzer bir hüküm yoksa dernek iktisadi işletmesi kurulamaz. İktisadi işletme kurmak isteyen dernek, tüzüğündeki hükümler doğrultusunda genel kurul veya yönetim kurulu kararı almalıdır. Bu karada işletmenin unvanı, açık adresi, sermayesi, temsilcileri, bunların uyrukları ve ev adresleri, temsilin şekli, işletme konusunun açıkça gösterilmesi gerekir. Bazı dernekler bu hususları yönetmelikle de düzenleme yoluna gitmektedirler.

Bu kararı alan dernekler ilgili ticaret sicil memurluğuna aşağıdaki evraklarla birlikte Sanayi ve ticaret Odasına tescil için başvurur.

İktisadi işletme kurmak istediklerini belirtir dilekçe,

Noterden onaylı derneğin yetkili organı tarafından 2 nüsha karar sureti,
Derneğin kuruluşuna izin veren valilik izin yazısının aslı veya noter onaylı sureti,
Dernek tüzüğünün noter onaylı son şekli,
İşletme temsilcilerinin nüfus cüzdanı sureti, imza beyannameleri, ikametgah belgesi,
Ticaret Sicili Tüzüğü’nün 29. maddesine göre düzenlenen taahhütname, daktilo ile doldurulan Oda Kayıt Beyannamesi,
İşletmenin açılışına dair kararı alan organın görev süresinin dolmadığını teyit eden son seçim veya atamaya ilişkin yetkili kurul kararı.
213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 153’üncü maddesi gereğince; Ticaret sicil memurlukları, kurumlar vergisi mükellefi olup da Tür Ticaret Kanununun 30’uncu maddesi uyarınca iktisadi işletmesini tescil için başvuran derneklerin başvuru evraklarının bir suretini ilgili vergi dairesine intikal ettirmeleri gerekmektedir. Ticaret sicil memurluklarınca, vergi dairesine yapılan bu bildirimle, dernek iktisadi işletmelerinin işe başlamayı bildirme yükümlülükleri yerine getirilmiş sayılır. Derneklerin vergi dairesine ayrıca işe başlamayı bildirmesine gerek yoktur. Bildirim yükümlülüğünü süresi içinde yerine getirmeyen ticaret sicil memurları hakkında işe başlamanın zamanında bildirilmemesine ilişkin usulsüzlük cezası hükümleri uygulanır.

Bilindiği üzere Dernekler; ticari faaliyet gerçekleştirmek, gerçekleştirdiği faaliyetlere fatura kesebilmek ve Dernekler üzerindeki satın alımlardan kaynaklanan KDV yükünün azaltılması amacıyla iktisadi işletme kurmaktadırlar.

Öncelikle, iktisadi işletme kurulabilmesi için Gümrük ve Ticaret Bakanlığı MERSİS (Merkezi Sicil Kayıt Sistemi) üzerinden başvuru yapılması gerekmektedir. Daha sonra aşağıda istenen evraklar ve MERSİS talep numarası ile birlikte bağlı bulunan odaya müracaat edilmesi gerekmektedir.

1. Derneğin/Vakfın unvanı, merkezi, vergi kimlik numarası; işletmenin unvanı, sermayesi, ticari ikametgahı, işletmenin açılış tarihi, bu tarihteki gerçek faaliyetinin konusu ve bu konuyu gösterir NACE kodu, işletmeyi temsile yetkili kılınan kişilerin adı ve soyadı, yerleşim yeri, kimlik numarasının da yer aldığı başvuru dilekçesi,

2. İşletmeyi temsile yetkili kişilerin noter huzurunda düzenlenmiş ve ticaret unvanı altına atılmış imza beyannameleri,

3. Derneğin faaliyette olduğunu gösteren resmi belge,

4. Dernek tüzüğünün aslı ile birlikte ibraz edilmek kaydıyla bir örneği veya noter onaylı örneği,

5. Taahhütnamede veya başvuru belgesinde yer almaması halinde dernek yöneticilerinin bu göreve seçilmelerine ilişkin yetkili organ kararının bir örneği,

6. İşletmenin açılmasına ve tesciline ilişkin yetkili organ kararının noter onaylı örneği,

7. Derneğin bir ticari işletme kurabilmesinin resmi bir makamın iznine veya onayına bağlı olduğu hallerde bu izin veya onaya ilişkin belge

8. Oda kayıt beyannamesi

İktisadi İşletmenin faaliyet konuları belirlenirken, çeşitli hususlar yazılabilir. Ancak iş fatura kesme kısmını geldiğinde 5.5.2012 tarihinde yayımlanan 6 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği 12. maddesi karşınıza çıkacaktır. Bu maddede özetle; “bir iktisadi işletme bünyesinde sadece bir faaliyet gerçekleştirilir ve sadece bir faaliyet için beyanname verilir” denmektedir.

Örnekle açıklamak gerekirse; birden fazla faaliyetinizi tek bir iktisadi işletme çatısı altında gerçekleştirdiniz varsayımından yola çıkarak; bir faaliyetiniz de 10 TL kar, diğerinde ise 10 TL zarar ettiniz. Tek bir iktisadi işletme çatısı alında iki faaliyet gerçekleşmesinden ötürü doğal olarak bu faaliyetlerin kar ve zararları birbirine mahsup edilmiş olarak kar/zarar olmadığına dair beyanname verilecektir.

Halbuki bu faaliyetleri iki ayrı iktisadi işletme altında gerçekleştiriyor olsaydınız, 10 TL kar eden iktisadi işletmeniz için yaklaşık 2 TL kurumlar vergisi ödüyor olacaktınız. Bu vergi kayıplarının önüne geçilmek amacıyla ilgili tebliğe bu maddenin eklendiğini görüyoruz.

Tebliğin ilgili maddesi şu şekildedir:

6 SERİ NO’LU KURUMLAR VERGİSİ GENEL TEBLİĞİ

Resmi Gazete Sayısı 28283
Resmi Gazete Tarihi 05/05/2012

Madde 12. “14.1. Beyannamenin verilmesi” başlıklı bölümün üç, dört, beş ve altıncı paragrafları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“İktisadi işletmelerin ortak yönetimi veya sermayesi olsa dahi faaliyetlerinin bağımsız ve farklı olması halinde ayrı ayrı mükellefiyet tesis ettirilmesi gerekmektedir. Aynı faaliyet alanında farklı işyerlerinde faaliyette bulunulması halinde ise tek mükellefiyet tesis ettirilmesi mümkündür. Ancak, farklı yönetim, sermaye ya da organizasyonu olan işletmelerin ayrı ayrı iktisadi işletme kabul edileceği tabiidir.

Örneğin; bir derneğe bağlı maden suyu işletmesi ile birlikte, özel poliklinik işletmesinin bulunması halinde bunların sermaye veya yönetiminin ayrı olup olmadığına bakılmaksızın, her biri için ayrı ayrı kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis ettirilmesi gerekmektedir.

Diğer yandan, bir vakfa ait farklı illerde özel okul işletmelerinin bulunması halinde tüm okullar için tek bir iktisadi işletme üzerinden kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis edilebilecektir.

Aynı faaliyet alanında farklı işyerlerinde faaliyette bulunulması nedeniyle her bir işyerinin ayrı bir iktisadi işletme kabul edilerek tesis edilen mükellefiyet kayıtları, talep edilmesi halinde 1/1/2012 tarihinden itibaren terkin edilecek ve tek mükellefiyet kaydı açılacaktır.”

Elif Karataş

1988 İzmir Doğumlu Elif Karataş E.K. İdari Danışmanlık firmasının kurucusu ve işletme müdürüdür.

Elif Karataş renkli,canlı,araştırmacı ve özellikle de eğlenceli kişiliği ile çalıştığı Dernek ve Vakıfların İdari Danışmanı olmaktan ziyade yakın dostları olmuş ve Sivil Toplum Kuruluşları tarafından çok sevilmiştir.

https://www.dernekciler.com